M.Skibicki: Motywacja pracownika z zyskiem dla podatnika

Choć hasło „optymalizacja podatkowa” budzi w ostatnim czasie obawy wielu menedżerów i prezesów spółek, to nadal istnieją bardzo skuteczne i całkowicie bezpieczne rozwiązania pozwalające na zwiększenie efektywności pracowników przedsiębiorstw przy jednoczesnym uzyskaniu korzystniejszego niż standardowe rozliczenia podatkowego.

Niewątpliwie ogromny wpływ na sytuację ekonomiczno-finansową firmy ma grupa osób zajmująca w niej najwyższe oraz najbardziej strategiczne stanowiska. W związku z tym już nie tylko korporacje, ale nawet średnie podmioty rozważają wdrożenie systemów mających na celu zmotywowanie do działania członków zarządu, kadry menedżerskiej czy kluczowych sprzedawców. Nowoczesne programy motywacyjne stawiają przed ich uczestnikami konkretne wyzwania zwiększając ich lojalność wobec przedsiębiorstwa, rozwijają twórczy potencjał, pobudzają do przejmowania inicjatywy oraz budują poczucie odpowiedzialności za osiągane wyniki finansowe. Jednocześnie mogą być dla firmy korzystne przy rozliczaniu podatkowym.

Pochodne instrumentów finansowych jako benefit

W procesie tworzenia nowoczesnych systemów motywacyjnych skierowanych do osób zajmujących najwyższe stanowiska w firmie ważne jest zastosowanie pewnych standardów uwzględniających przede wszystkim wielkość oraz specyfikę danego przedsiębiorstwa. Dlatego we wdrażanych obecnie rozwiązaniach coraz częściej stosowane są pochodne instrumenty finansowe, czyli niebędące papierami wartościowym benefity, których wartość uzależniona jest jednak od pewnych wskaźników, np. kursu akcji. Przedsiębiorca zawiera umowę regulującą zasady oraz warunki przyznania jednostek finansowych, na podstawie których uczestnik programu ma możliwość uzyskania prawa do otrzymania w przyszłości wypłaty gotówkowej w zamian za efektywne wypełnianie obowiązków służbowych. Nietrudno zauważyć, iż największą zaletą tego rozwiązania jest to, iż pochodne instrumenty finansowego nie dają żadnego prawa do udziału w zyskach przedsiębiorstwa, tzn. nie zostaje się na ich podstawie ani udziałowcem, ani wspólnikiem spółki.

Korzyść dla obu stron

Korzystanie z pochodnych instrumentów finansowych jako nagrody za realizację celów strategicznych przedsiębiorstwa wiąże się nie tylko z korzyścią podatkową dla uczestnika programu motywacyjnego, ale także dla jego organizatora. Te jednostki finansowe nie są bowiem opodatkowane w taki sam sposób, jak wynagrodzenie zasadnicze pracownika czy pensja menedżera. Opodatkowaniu stawką wynoszącą 19% podlega jedynie przychód pochodzący z kapitałów pieniężnych. Momentem jego uzyskania jest chwila zbycia bądź realizacji praw wynikających z pochodnego instrumentu finansowego. Rozwiązanie to pozwala więc uczestnikowi programu uchronić się od opodatkowania według skali, co może skutkować stawką 32%. Ponadto ani po stronie osoby otrzymującej korzyść finansową, ani po stronie przedsiębiorcy nie istnieje obowiązek opłacania z tego tytułu składek ZUS.

Na przestrzeni ostatnich lat organy podatkowe zgodnie stwierdzają też, iż wypłata kwoty na rzecz uczestnika programu motywacyjnego, który oparty jest na pochodnych instrumentach finansowych, stanowi dla przedsiębiorstwa koszty uzyskania przychodu, a więc ma on prawo odliczyć je sobie od podatku. Jednocześnie przepisy wskazują, jakie warunki muszą spełniać wdrożone systemy motywacyjne, aby obie strony mogły osiągnąć oczekiwaną korzyść podatkową.

Pracujący konkursowicz

Odrębnym, ale komplementarnym rozwiązaniem dla firm są programy motywacyjne dla pracowników bazujące na konkursach. Pozwalają one na uniknięcie problemów z przyznawaniem premii (nagród) zatrudnionym na niższych szczeblach – dla tej grupy osób kłopotliwe jest wprowadzenie systemów motywacyjnych opartych na instrumentach finansowych. Idealnym rozwiązaniem jest tu zorganizowanie konkursu, dzięki któremu uzyskana nagroda zostanie opodatkowana 10-procentowym zryczałtowanym podatkiem. Należy jednak pamiętać, iż w związku z organizacją konkursu, tak jak w przypadku wprowadzenia systemów motywacyjnych, to na pracodawcy spoczywa obowiązek wprowadzenia pewnych istotnych warunków, dzięki którym możliwe będzie w sposób bezpieczny uzyskanie korzyści podatkowej.

Podsumowując, niezależnie od tego, czy firma planuje wdrożyć u siebie program motywacyjny oparty na pochodnych instrumentach finansowych czy konkursie, powinna mieć ona na uwadze fakt, iż stanowiska organów podatkowych bywają często skrajnie odmienne. Dlatego warto, aby przedsiębiorca w pierwszej kolejności uzyskał interpretację indywidualną, dzięki której uniknie w przyszłości kłopotów z uznaniem przyznanych benefitów przez organy skarbowe za koszty uzyskania przychodów.