Wykorzystywanie samochodu służbowego do celów prywatnych – jak to rozliczyć? cz. II

Mimo, że na pierwszy rzut oka przepisy dotyczące wykorzystywania samochodu służbowego do celów prywatnych są oczywiste to nadal budzą one niestety wiele kontrowersji. Szczególnie trudną kwestią jest próba odpowiedzenia na pytanie, czy w ryczałcie określonym w ustawie uwzględniane są koszty paliwa. Organy skarbowe w tej sprawie są zgodne i jednomyślnie twierdzą, że te w ryczałcie się nie zawierają i stanowią zupełnie odrębny wydatek. Całkowicie inaczej patrzą na całą sprawę Sądy Administracyjne. O tych dwóch rozbieranych stanowiskach pisaliśmy już w części pierwej tego tekstu. (Czytaj więcej: Wykorzystywanie samochodu służbowego do celów prywatnych – jak to rozliczyć? cz. I >>) Dziś kontynuujemy ten wątek.

Kolejnym bowiem argumentem za  uznaniem kosztów paliwa za cześć składową kwoty ryczałtu, jest  uzasadnienie do projektu zmiany ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zmienionej ustawą z dnia 07 listopada 2014 r. o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej, w której  podano:

 „Mimo że istnieją zasady ustalania wartości tego świadczenia, zgłaszane są problemy co do prawidłowego określenia skutków podatkowych związanych z wykorzystywaniem przez pracowników samochodu służbowego do celów prywatnych. Często przyjmuje się, że wartość świadczenia, jakie otrzymuje pracownik z tytułu użytkowania pojazdu służbowego do celów prywatnych, powinna bazować na koszcie wynajmu takiego samego pojazdu w wypożyczalni samochodów i taka wartość powinna stanowić podstawę opodatkowania. W wyniku braku precyzyjnych i prostych przepisów w tym zakresie wiele osób narażonych jest na ryzyko podatkowe. Wiąże się to też z dodatkowymi obowiązkami dla przedsiębiorcy z tytułu ustalenia właściwej stawki wynajmu dla danego pojazdu i ewidencją przebiegu. W konsekwencji sprzyja to nieujawnianiu takiej czynności do celów podatkowych. Proponuje się zatem rozwiązanie polegające na określeniu wartości tego świadczenia, co pozwoli uniknąć wątpliwości co do sposobu ustalenia przychodu z tego tytułu.”

 Z przytoczonego powyżej uzasadnienia  projektu zmian wprost wynika, że nowe regulacje wprowadzone w art. 12 ustawy pdof, miały  wprowadzić rozwiązanie, które  jednoznacznie rozwiąże problemy użytkowania samochodu służbowego w celach prywatnych. Ich intencją było stworzenie przepisu, który kompleksowo  regulowałby kwestie związane z nieodpłatnym użytkowaniem przez pracowników samochodu pracodawcy dla celów prywatnych.

Celem ustawodawcy, było zatem ewidentnie wyeliminowanie po stronie pracodawcy ryzyka podatkowego, wynikającego z ewentualnego nieprawidłowego naliczenia wartości nieodpłatnego świadczenia, związanego z użytkowaniem samochodu służbowego dla celów prywatnych. Wynika z tego , że zastosowanie ryczałtu w sposób określony w art. 12 ust. 2a ustawy, ma uwalniać pracodawcę od dokonywania skomplikowanych obliczeń mających na celu określenie nie tylko wartości świadczenia wynikającego z samego faktu użytkowania samochodu, ale również z zużycia paliwa, zużycia materiałów eksploatacyjnych, myjni itp.

Uznanie ryczałtu wyłącznie, jako przychód związany z wykorzystaniem samochodu służbowego na cele prywatne, sprawia, że cała idea ryczałtu towarzysząca ustawodawcy przy tworzeniu nowych regulacji, zostaje utracona. Takie rozumienie nowych przepisów wymagałoby od pracodawców prowadzenia skomplikowanej ewidencji osobnych kosztów związanych z użytkowaniem samochodu, w tym kosztów paliwa, co w przypadku korzystania z jednego samochodu przez kilku pracowników jest praktycznie niemożliwe.

Wysoce prawdopodobne jest niestety, iż mimo odmiennej interpretacji przepisów przez Sądy Administracyjne, organy podatkowe utrzymają swoje podejścia w tej kwestii i dalej będą twierdzić, że paliwo nie zawiera się w kwocie ryczałtu. Natomiast podatnik decydujący się  na polemikę z fiskusem, będzie musiał przygotować się na drogę sądową, która najprawdopodobniej skończy się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

W wielu spółkach kapitałowych pojawia się również pytanie, czy powyższe uregulowania mają zastosowanie również do Prezesa Zarządu. W praktyce często mamy, bowiem sytuacje, w których Prezes Zarządu spółki otrzymuje do użytkowania samochód służbowy, który wykorzystuje również na cele prywatne. W tej kwestii stanowisko fiskusa jest dla podatników niekorzystne. Organy podatkowe twierdzą, iż Prezes Spółki pełni swoją funkcję na podstawie powołania, w związku z czym nie jest on pracownikiem w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie można zastosować do niego przepisów dotyczących pracowników. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest chociażby interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 lipca 2016 r., sygn. ILPB1/4511-1-501/16-4/KF. Wobec tego, aby przepisy dotyczące ryczałtów miały zastosowanie, oprócz  powołania  należy również zawrzeć z Prezesem umowę o pracę. W konsekwencji takich działań, na gruncie przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych, stanie się on pracownikiem.

Takie samo pytanie jak w przypadku Prezesa Zarządu spółki kapitałowej, możemy postawić w przypadku wspólników spółki osobowej. Niestety również tutaj stanowisko organów podatkowych jest dla przedsiębiorców niekorzystne. Wspólnik chcący podlegać pod ryczałt określony w art. 12 ust. 2a ustawy pdof, musi zostać w spółce zatrudniony, jako pracownik.  W przeciwnym razie wartości nieodpłatnego świadczenie, które uzyskuje Wspólnik w związku z wykorzystanie samochodu będącego środkiem trwałym spółki do celów prywatnych, ustalana będzie zgodnie z art. 11 ustawy pdof. Potwierdzeniem tego może być odpowiedź Ministra Finansów z dnia 27 stycznia 2016 r. , na pytanie postawione przez portal www.vademecumpodatnika.pl w której Minister stwierdził:

przytoczony (…) przepis (art. 12 ust. 2a-2c ustawy o PDOF – przyp. red.) ma zastosowanie również w przypadku wspólników spółek osobowych, zatrudnionych w tych spółkach. Jeżeli natomiast samochód będący środkiem trwałym spółki osobowej, używany jest przez wspólnika spółki osobowej do celów prywatnych, który nie jest pracownikiem tej spółki, po stronie wspólnika powstaje nieodpłatne świadczenie zaliczane do przychodów z innych źródeł przychodów, którego wartość jest ustalana zgodnie z postanowieniami zawartymi w art. 11 o podatku dochodowym od osób fizycznych.”

Przedsiębiorcy zadają sobie również pytanie, co mieści się pod pojęciem przejazdu służbowego, a co nie. Kwestią budzącą wątpliwości pozostaje to, czy przejazdy pracownika z miejsca zamieszkania do miejsca pracy stanowi wykorzystanie samochodu służbowego do celów prywatnych, a w konsekwencji stanowi przychód dla pracownika, ponieważ nie można ich stricte zaliczyć do wyjazdów służbowych. W tej kwestii akurat fiskus nie ma wątpliwości i przejazdy te nie mieszczą się w wykorzystaniu samochodu na cele prywatne. Stanowisko takie zostało wyrażone chociażby w Interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. ITPB2/4512-403/16/RS.

Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, iż przydzielenie samochodu służbowego i wyznaczenie miejsca garażowania (parkowania) w miejscu zamieszkania, wynikające z charakteru pracy na danym stanowisku nie będzie stanowiło przychodu pracownika ze stosunku pracy, o ile samochód ten będzie wykorzystywany w celach służbowych. W konsekwencji przejazdy z miejsca zamieszkania do miejsca świadczenia pracy nie będą generowały również przychodu ze stosunku pracy. Przychód ze stosunku pracy nie powstaje bowiem w sytuacji gdy przejazdy z oraz do miejsca zamieszkania, a także garażowanie (parkowanie) stanowią realizację celu służbowego jakim jest dbałość o powierzone mienie Wnioskodawcy i umożliwiają sprawne i efektywne wypełnianie powierzonych zadań.”

Czy nowe regulacje rzeczywiście uprościły proces rozliczania przychodów z tytułu wykorzystania przez pracownika samochodu służbowego do celów prywatnych?

W pewnym sensie tak, bowiem mamy obecnie w ustawie podane ryczałtowe kwoty oraz procedury ustalania na ich podstawie przychodu. Dalej pozostają jednak nie rozstrzygnięte kwestie, dotyczące tego, co zawiera się w ryczałcie i tego czy pracodawcy dalej muszą przygotowywać kilometrówke na potrzeby ustalania przychodu czy też nie.

 

Autor: Michał Skibicki