Benchmarking study – rewolucyjne zmiany w dokumentacji cen transferowych

Od 1 stycznia 2017 roku, wejdą w życie rewolucyjne zmiany w zakresie sporządzania dokumentacji cen transferowych. Jedną z najistotniejszych, jest obowiązek przygotowania analizy porównawczej  (tzw. benchmarking study) przez podatników, których przychody lub koszty przekroczyły równowartość 10 mln euro lub posiadających udziały w spółce niebędącej osobą prawną (spółki osobowe), której przychody lub koszty przekroczyły próg 10 mln euro. Analiza ta stanie się zarówno dla przedsiębiorców, jak i organów podatkowych podstawowym narzędziem przy ustalaniu ceny rynkowej transakcji.

Benchmarking – analiza porównawcza, ceny transferowe

Zgodnie z literalnym brzmieniem nowych przepisów, analiza benchmarkingowa powinna opierać się przede wszystkim na danych dotyczących podmiotów mających siedzibę lub zarząd na terytorium Polski. W przypadku braku danych do przeprowadzenia analizy danych porównawczych, podatnik załącza do dokumentacji podatkowej opis zgodności warunków transakcji oraz innych zdarzeń, ustalonych z podmiotami powiązanymi, z warunkami, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty.

Ze względu na źródło porównywanych danych oraz sposobu, w jaki dokonywana jest analiza, można wyróżnić dwa typy analizy benchmarkingowej:

  1. porównanie wewnętrzne oraz porównanie zewnętrzne;
  2. porównanie na poziomie transakcji oraz porównanie na poziomie działalności podmiotu.

Porównanie wewnętrzne dotyczy porównania warunków transakcji, która zawarta została z podmiotem niepowiązanym w ramach działalności podatnika. Warunkiem takiego dokonania porównania, jest jednak zawieranie przez podatnika równocześnie oraz w porównywalnym zakresie transakcji zarówno z podmiotem powiązanym, jak i podmiotami niepowiązanymi.

Alternatywnie, w sytuacji, gdy podatnik nie dokonuje transakcji z podmiotami niepowiązanymi, porównanie warunków transakcji można dokonać poprzez odniesienie się do porównywalnej transakcji zawartej na rynku między niepowiązanymi przedsiębiorstwami. Porównanie to nazywane jest porównaniem zewnętrznym.

Porównanie na poziomie transakcji oraz porównanie na poziomie działalności, jest procesem, który polega na skonfrontowaniu warunków transakcji, ze wskazanych powyżej źródeł danych.  Analiza porównawcza na poziomie transakcji, oznacza zidentyfikowanie i ocenę warunków, jakie zawarły ze sobą podmioty niepowiązane i skonfrontowanie ich z warunkami ustalonymi przez podmioty powiązane. Analiza ta ma za zadanie udowodnić, że zastosowane marże, poziom zysków itp. zostały ustalone na poziomie rynkowym. Co do zasady, powyższa analiza przeprowadzana jest z punktu widzenia rodzaju transakcji, skali działalności, rynku, na którym była dokonywana, jak również z punktu widzenia realizowanych przez strony transakcji funkcji, ponoszonych kosztów czy też zaangażowanych aktywów.

Natomiast analiza na poziomie działalności podmiotu jest zazwyczaj analizą finansową wyników osiąganych przez podmiot porównywalny. Pomiar ten jest dokonywany za pomocą odpowiedniego wskaźnika np. wskaźnik rentowności sprzedaży, rentowności aktywów czy kapitałów własnych.

Należy podkreślić, iż przy sporządzaniu analizy porównawczej, newralgiczną kwestią jest dostępność danych transakcjach zakresie transakcji porównywalnych do transakcji przeprowadzanych przez podmiot przygotowujący benchmarking study. W praktyce bowiem, duża cześć przedsiębiorstw danych wewnętrznych nie posiada, gdyż nie przeprowadza transakcji porównywalnych z podmiotami zewnętrznymi. Natomiast wykorzystanie przez podatnika posiadanych danych zewnętrznych na temat transakcji zawieranych przez podmioty niepowiązane, może stanowić naruszenie tajemnicy handlowej /klauzul o poufności/ oraz skutkować ryzykiem roszczeń ze strony przedsiębiorstw, których transakcje zostały uwzględnione w analizie porównawczej. Alternatywą, w tym przypadku mogą być informacje dostępne w profesjonalnych bazach danych (komercyjnych, czy naukowych) oraz raporty oferowane przez wywiadownie gospodarcze. Warto jednak zauważyć, że nabycie tego typu baz danych może wiązać się ze znacznymi kosztami, a ponadto ze względu na sposób prezentacji takich danych ich wykorzystanie w analizie benchmarkingowej bez posiadania specjalistycznej wiedzy może być wysoce utrudnione.

Zgodnie z nowymi regulacjami, dokumentację podatkową zawierająca analizę porównawczą sporządza się nie później niż do dnia upływu terminu określonego dla złożenia rocznego zeznania podatkowego. Należy zwrócić uwagę, iż sporządzenie benchmarking study jest procesem żmudnym i długotrwałym, wymagającym zazwyczaj trudnodostępnych danych, dlatego też warto odpowiednio wcześniej rozpocząć ten proces.

Podstawa prawna: Ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw z dnia 9 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1932)

Autor: Michał Skibicki